«Ο Αριστοτέλης και η Τρόικα» – vol.1

Οι θεμελιώδεις παραδοχές της οικονομικής επιστήμης, και το πως αυτές ‘διορθώνονται’ από τις αντίστοιχες που είχε πραγματοποιήσει ο Αριστοτέλης 2.300+ χρόνια πριν: Η σύγχρονη οικονομία ως ποσοστικοποίηση του ωφελιμισμού, και τα οικονομικά του Αριστοτέλη ως υπόδειγμα ολιστικής πολιτικής οικονομίας.

«Σε σύγκριση με την σύγχρονη οικονομική θεωρία, η ανάλυση του Αριστοτέλη είναι γενικότερη. Στη σύγχρονη θεωρία το αντίστοιχο της ευδαιμονίας είναι η χρησιμότητα (utility) και αυτή είναι συνάρτηση των προϊόντων που το άτομο έχει στη διάθεσή του προς κατανάλωση με βάση δεδομένο εισόδημα. Τα άλλα αγαθά που αναφέρει ο Αριστοτέλης (υγεία, δόξα, κάλλος, φίλοι) θεωρούνται δεδομένα και σταθερά, εμπίπτουν δηλαδή στην κατηγορία του ceteris paribus για την ανάλυση της χρησιμότητας και αγνοούνται από τη σύγχρονη θεωρία. Είναι επίσης σκόπιμο να τονισθεί η διαφορά, στη φιλοσοφία του Αριστοτέλη, μεταξύ της ‘ευχαρίστησης’ ή ‘ηδονής’ (utility), που θεωρείται από τη σύγχρονη οικονομικ’ηθεωρία ως λόγος για τη ζήτηση αγαθών, και της ‘ευδαιμονίας’. Στη σύγχρονη οικονομική θεωρία, η ευχαρίστηση ή ηδονή ή χρησιμότητα του ατόμου είναι συνάρτηση των οικονομικών αγαθών που κατέχει και καταναλίσκει, δηλαδή

 U= (q1, q2…. qn)

Στον Αριστοτέλη, η ευδαιμονία είναι συνάρτηση όλων των παραγόντων που αναφέραμε πιο πάνω, δηλαδή

V= φ (πλούτος, ελευθερία, υγεία, φίλοι, κάλλος…).

Η διαφορά βέβαια είναι φανερή και οφείλεται στο γεγονός ότι ο σκοπός της ανάλυσης διαφέρει. Στη σύγχρονη οικονομική θεωρία, ο σκοπός της ανάλυσης είναι η κατανομή των σπανίων πόρων που η οικονομία διαθέτει σε διάφορους, ανταγωνιστικούς μεταξύ τους, σκοπούς κατά τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Στον Αριστοτέλη, ο σκοπός της ανάλυσης είναι η ευδαιμονία των πολιτών σε μια ευδαίμονα και ισχυρή πολιτεία. Όπως θα δούμε παρακάτω, τον Αριστοτέλη τον ενδιαφέρει η επίτευξη του άριστου βίου και όχι η μεγιστοποίηση του εισοδήματος ή του πλούτου.

Οι συναρτήσεις αυτές δείχνουν το πόσο οι μεταβολές στις ποσότητες των αγαθών επηρεάζουν τη χρησιμότητα ή αντίστοιχα την ευδαιμονία. Στη σύγχρονη οικονομική θεωρία, αν η ποσότητα ενός q αυξάνει, τότε αυξάνει και το U, αλλά κατά φθίνοντα τρόπο. Στην ανάλυση του Αριστοτέλη όμως η αύξηση του πλούτου πέραν ενός ορίου μπορεί να μειώσει το V. Με άλλα λόγια, η μεγιστοποίηση του πλούτου δεν συνεπάγεται μεγιστοποιηση της ευδαιμονίας. Μεταξύ των δυο συναρτήσεων υπάρχει μια ακόμα μεγάλη διαφορά. Η συνάρτηση χρησιμότητας της σύγχρονης οικονομικής θεωρίας θεωρείται ότι εκφράζει τη συμπεριφορά του αντιπροσωπευτικού ατόμου. Αντιθέτως, η συνάρτηση ευδαιμονίας του Αριστοτέλη αναφέρεται στον πολίτη που διάγει άριστο βίο. Συνεπώς, οι δυο συναρτήσεις δεν είναι απολύτως συγκρίσιμες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αριστοτέλης αναγνωρίζει ότι υπάρχουν άτομα που επιδιώκουν τη μεγιστοποίηση του πλούτου, αλλά αυτά δεν διάγουν βίο άριστο.

Η παρατήρηση ότι η αύξηση του πλούτου πέραν ενός ορίου έχει μηδενική η αρνητική σημασία για την ευδαιμονία του ατόμου είναι εξαιρετικής σπουδαιότητας, διότι ανατρέπει το ένα από τα δύο βασικά στοιχεία του οικονομικού προβλήματος, όπως το έχουν ορίσει οι νεοκλασικοί οικονομολόγοι. Σύμφωνα με τον ορισμό των νεοκλασικών, το οικονομικό πρόβλημα της κοινωνίας υπάρχει, επειδή οι ανάγκες των ατόμων είναι απεριόριστες, ενώ οι αναγκαίοι πόροι για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών περιορισμένοι. Αν οι ανάγκες των ατόμων δεν είναι απεριόριστες είτε εκ φύσεως είτε λόγω κατάλληλης παιδείας, το οικονομικό πρόβλημα θα υφίσταται μόνο ν αν ο αριθμός των ατόμων είναι τόσο μεγάλος ώστε η ικανοποίηση του συνόλου των αναγκών να υπερβαίνει τους διαθέσιμους πόρους. Αυτό σημαίνει ότι ο συνδυασμός ενός τρόπου ζωής που να πλησιάζει τον άριστο, κατά Αριστοτέλη, βίο με τον έλεγχο του μεγέθους του πληθυσμού μπορεί να λύσει το οικονομικό πρόβλημα».

Θεόδωρος Π. Λιανός, Η Πολιτική Οικονομία του Αριστοτέλη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, σσ. 47-50.

Advertisements
Posted in Βιβλία | Tagged | Σχολιάστε

Κώστας Παπαϊωάννου, Η θρησκευτικότητα της ιντελιγκέντσιας

Η οπτική του Παπαϊωάννου, άραγε, και όσα γράφει ιδίως στην πρώτη παράγραφο δεν ερμηνεύει ένα μεγάλο μέρος των νοοτροπιών και των πράξεων της εν Ελλάδι ιντελιγκέντσιας, μέσα στην μεταπολίτευση;

 

Η εμφάνιση της ιντελιγκέντσιας [1] αποτελεί μια αποφασιστική στιγμή στην εξέλιξη των μη δυτικών προκαπιταλιστικών χωρών, των οποίων η παραδοσιοκρατική και κοινοτική ζωή είτε καταστρέφεται εν μέρει είτε αμφισβητείται εξ ολοκλήρου από την άμεση ή έμμεση κυριαρχία των ευρωπαϊκών κρατών και την ακτινοβολία των ευρωπαϊκών ιδεών. Σαν κοινωνιολογική κατηγορία, η ιντελιγκκέντσια είναι το τυπικό προϊόν των διαβρωτικών ή αρνητικών επιπτώσεων της διαδικασίας ‘εκσυγχρονισμού’ ή ‘εκδυτικισμού’. Η διείσδυση των ευρωπαϊκών ιδεών, τεχνικών και θεσμών ανέτρεψε παντού μια υπερχιλιετή κοινωνική και πολιτισμική τάξη πραγμάτων. Γνωρίζουμε τα αποτελέσματα αυτής της ανατροπής: βίαιη χειραφέτηση των ατόμων, κυρίως στις πόλεις όπου ζουν ξεριζωμένοι, «αποκομμένοι από την φυλετική ζωή»· παρακμή των πατροπαράδοτων θεσμών και εξουσιών· απότομο πέρασμα από μια κοινοτική κοινωνία, με μυστικιστική βάση, σε μια ατομοκεντρική κοινωνία, η νοοτροπία της οποίας, υπολογιστική και σκεπτικιστική, καταστρέφει αρχικά περισσότερες αξίες απ’ όσες δημιουργεί. Οι παλιές πεποιθήσεις σβήνουν, μένει όμως μια μυστικιστική νοοτροπία χωρίς αντικείμενο, που αναζητά αξίες υποκατάστασης. Οι σπασμοί που υφίσταται ο προκαπιταλιστικός κόσμος τον αφήνουν αποπροσανατολισμένο, σε αναζήτηση νέων δομών: οι ιδεολογίες, αντανακλάσεις των δυτικών θεωριών, μέσα σε περιβάλλοντα ελάχιστα προετοιμασμένα να τις αφομοιώσουν, παίρνουν τη θέση των παλιών κοσμολογιών.

Κατ’ αρχάς, οι άνθρωποι της ιντελιγκέντσιας γίνονται λεία της ιδεολογίας, την οποία βιώνουν θρησκευτικά και στην οποία αφοσιώνονται αποκλειστικά. Ο δαρβινισμός, ο υλισμός, ο μαρξισμός, παύουν να αποτελούν υποθέσεις εργασίας, επιμέρους και σχετικές αλήθειες, και μεταβάλλονται σε ένα κλειστό σύστημα, όπου η ειδωλολατρία της επιστήμης αποκτούσε τα χαρακτηριστικά της ορθοδοξίας: σύμφωνα με τα πικρόχολα λόγια του Ένγκελς, οι Ρώσοι μαρξιστές παρέθεταν τα αποσπάσματα των κειμένων και των επιστολών του Μαρξ «σαν να ήταν κείμενα των κλασικών ή της Καινής Διαθήκης» [2].

Εξτρεμισμός και Αποκάλυψη

Αυτή η απολυτοποίηση του μαρξισμού δεν ήταν ό,τι καλύτερο για να εξασθενίσει την προαιώνια αποκαλυψιακή ροπή των Ρώσων. Αν ο ήρωας του Ντοστογιέφσκι «ανέμενε την καταστροφή του κόσμου όχι σε έναν χρόνο λίγο πολύ μακρινό, σύμφωνα με προφητείες που μπορούσαν να μην εκπληρωθούν, αλλά κατά τρόπο ολότελα ακριβή, μεθαύριο λογουχάρη, στις δέκα και εικοσιεπέντε ακριβώς το πρωί» [3], ο μαρξισμός ήταν εκείνος που πρόσφερε στις θεματικές της καταστροφής μια επιστημονική επικύρωση, η οποία μπορούσε άνετα να συνδυαστεί με την ιδέα της ηθελημένης καταστροφής (την ‘προσφυγή στον πέλεκυ’) τόσο χαρακτηριστική στο πνεύμα των μηδενιστών. […]

marx

Βουτηγμένη μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα καταστροφολογίας και επαναστατικής αδιαλλαξίας, ανήμπορη να μεταγράψει τα ακραία όνειρά της σε μια συγκεκριμένη πολιτική δράση, ασφυκτιώντας κάτω από τον απολυταρχισμό και αποκομμένη από τις αδρανείς και απαίδευτες μάζες, η ιντελιγκέντσια έμελλε να οδηγήσει μέχρι τις τελικές τους συνέπειες τα δυο αξιώματα του μπλανκισμού: την πίστη στην παντοδυναμία της ελίτ και την υποτίμηση της επαναστατικής ικανότητας των μαζών. Στη ‘στρατιωτική οργάνωση’, που αξίωνε ο Μπλανκί [4], οι Τσερνιτσέφσκι, Μπακούνιν, Νετσάγιεφ και Τκάτσεφ θα δώσουν το νόημα ενός θρησκευτικού τάγματος και θα ανοίξουν τον δρόμο στον Λένιν και τους «επαγγελματίες επαναστάτες» του.

Σημειώσεις:

  1. Ιντελιγκέντσια: Η διανόηση, στη ρώσικη σοσιαλιστική παράδοση. Αφήνουμε αμετάφραστο τον όρο διότι τελικά ταυτίστηκε με τη φρασεολογία του κομμουνιστικού κινήματος σε όλες τις χώρες (σ.τ.ε.).
  2. Ένγκελς, επιστολή στον A. Hourvitch, 1893.
  3. Ντοστογιέφσκι, Οι δαιμονισμένοι, γαλλ. εκδ., Pléiade, 1955, σελ. 144.

Κώστας Παπαϊωάννου, Μαρξ και Μαρξισμός, Τόμος ΙΙ: Τάξεις και Ιστορία, Εναλλακτικές Εκδόσεις, σσ. 15-17.

Posted in Βιβλία | Tagged , , | Σχολιάστε

Υπάρχει αυτή η Πρωταπριλιά, υπάρχουν και οι άλλες

Υπάρχει αυτή η Πρωταπριλιά, υπάρχουν και οι άλλες. Ή, αλλιώς, με τα λόγια του Αλμπέρ Καμύ:

«Για μια ακόμη φορά, η ταπεινή διεκδίκηση ενός λαού που παρέμεινε για χρόνια βουβή και αναχαιτίστηκε μόλις θέλησε να εκδηλωθεί, ξεσπά τώρα σε εξέγερση. Για μια ακόμη φορά, της εξέγερσης είχε προηγηθεί η τυφλή καταπίεση. Για μια ακόμη φορά, οι αρχές Κατοχής που διατράνωναν ότι κυριαρχική τους φροντίδα ήταν η τάξη, αναγκάζονται να εγκαταστήσουν τα δικαστήριά τους και να κάνουν ακόμη μεγαλύτερη μια καταπίεση που δε θα φέρει άλλο αποτέλεσμα παρά τον πολλαπλασιασμό των εξεγέρσεων.

Η Αγγλία, ωστόσο, δεν αμφισβητεί ούτε τα δίκαια που διεκδικούν οι Κύπριοι ούτε το γεγονός οτι το 80% των κατοίκων της νήσου είναι Έλληνες ούτε ακόμη ότι ένα ελεύθερο δημοψήφισμα θα έδινε μια συντριπτική πλειοψηφία υπέρ της ένωσης. Το μοναδικό της επιχείρημα, που το υποστήριξε άλλωστε πριν λίγο καιρό κι ένας Γάλλος συγγραφέας, είναι στρατηγικής σημασίας: ή Κύπρος είναι το προωθημένο αεροπλανοφόρο της βρετανικής και δυτικής δύναμης.

Δεν είναι λοιπόν πιο συνετό να γίνει δεκτή η λογική πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης, που προσφέρεται να εγγυηθεί τις βάσεις, από τη στιγμή που θα πραγματοποιηθεί η Ένωση; Ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν και πιστές φιλίες, που αξίζουν περισσότερο από το χάλυβα και το τσιμέντο. Με την αξιοθαύμαστη αντίστασή της εναντίον των Γερμανών και Ιταλών επιδρομέων, αλλά και με την άρνησή της να υποταχθεί, η Ελλάδα αποκάλυψε σε ολόκληρο τον κόσμο ότι η φιλία της αξίζει πολύ περισσότερο απ’ ό,τι οι φιλίες μερικών άλλων.

Δε θα κρύψω, από πλευράς μου, τα αισθήματα τρυφερότητας και αγάπης που μου γεννά ο ελληνικός λαός, που, όπως ο ίδιος διαπίστωσα, είναι μαζί με τον ισπανικό απ’ τους λαούς εκείνους που θα χρειαστεί στο μέλλον η βάρβαρη Ευρώπη για να δημιουργήσει ξανά έναν πολιτισμό».

Αλμπέρ Καμύ, «Το ελληνόπουλο», εφημερίδα L’ Express, 06/12/1955

Posted in Δεν ξεχνώ | 1 σχόλιο

«μουρμουρίζοντας σπασμένες σκέψεις ἀπὸ ξένες γλῶσσες»

«Μὰ τί γυρεύουν οἱ ψυχές μας ταξιδεύοντας
πάνω σὲ καταστρώματα κατελυμένων καραβιῶν
στριμωγμένες μὲ γυναῖκες κίτρινες καὶ μωρὰ ποὺ κλαῖνε
χωρὶς νὰ μποροῦν νὰ ξεχαστοῦν οὔτε μὲ τὰ χελιδονόψαρα
οὔτε μὲ τ᾿ ἄστρα ποὺ δηλώνουν στὴν ἄκρη τὰ κατάρτια.
Τριμμένες ἀπὸ τοὺς δίσκους τῶν φωνογράφων
δεμένες ἄθελα μ᾿ ἀνύπαρχτα προσκυνήματα
μουρμουρίζοντας σπασμένες σκέψεις ἀπὸ ξένες γλῶσσες.»
Ο Φίλης, σήμερα, σε μια συνέντευξή του στην Ε.Τ.Σ. επικαλέστηκε την αρχή της διάκρισης μεταξύ κοσμικής και θρησκευτικής παιδείας.
Δεν έχει παρά να αντιπαραβάλει κανείς σε αυτήν την δήλωση τον θαυμασμό απέναντι σε αυτήν την εικόνα, που συνδυάζει υψηλή θρησκευτική τέχνη και οικολογική αρχιτεκτονική, για να χτίσει έτσι αυτόν τον τόσο αλλόκοτο κόσμο, το ίδιο αρχαίο αλλά και… φουτουριστικό, για να καταλάβει ότι στο πλαίσιο αυτού που ονομάζουμε Παιδεία του Ανθρώπου δεν γίνεται να διαγράψουμε… 1.900 χρόνια πνευματικής αναζήτησης μπροστά στην υπόσχεση ενός μέλλοντος ψυχρής ψηφιοποιημένης ορθολογικότητας. Και μπροστά σε αυτήν, κάθε λαός έχει τον τον δικό του τρόπο, που σε τελευταία ανάλυση είναι κι ένας τρόπος για να αντέχει απέναντι στην βαρβαρότητα των καιρών.-
Υ.Γ. Φώτο: Αγιά Σοφιά, 1940. [επεξήγηση για τον υπουργό: Κατασκευάστηκε από το πιο κοσμικό ευρωπαϊκό κράτος της εποχής του].
Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Πουρές

«Η ζωή/δεν είναι παρά μια κινούμενη σκιά, ένας κακόμοιρος ηθοποιός / Που κορδώνεται και καμαρώνει στην σκηνή / Και μετά χάνεται. Είναι μια ιστορία / Διηγούμενη από έναν ηλίθιο, όλο φασαρία και μανία / Που δεν σημαίνει τίποτε»

Σέξπηρ, Μάκβεθ.

Πέρα από την πλάκα, τις γενικούρες, τους φτηνούς κοινωνιολογισμούς και τις κοινοτυπίες.

Ο τρόπος που ζούσαμε τα τελευταία 2ο χρόνια, έχει μεταβάλει τον εγκέφαλο των ανθρώπων σε πουρέ. Η χειρότερη συνέπεια αυτής της κωλο-ζωής που κυριάρχησε κατά την ύστερη μεταπολίτευση είναι ότι έχει εξουδετερώσει κάθε συγκροτημένη συλλογιστική λειτουργία από τα μυαλά των περισσότερων ανθρώπων. Αν σε αυτή την εξίσωση προσθέσουμε και το σοκ, το μεγάλο ψυχικό τραύμα που προκάλεσε η κρίση ξέρουμε τι βγαίνει… Βαβέλ. Μια απίστευτη γαμημένη Βαβυλωνία, ένας πανζουρλισμός όπου ο καθείς υποστηρίζει ό,τι λάχει, όπως λάχει.

Και μέσα σε αυτό τον πάταγο και τον ορυμαγδό, που ταυτόχρονα γεννιέται και η ανάγκη για πολιτικοποίηση, και ενεργοποίηση των ανθρώπων αυτή η κατάσταση έρχεται και… δένει πολύ άσχημα. Γι’ αυτό και οι περισσότερες συλλογικές διαδικασίες που ενεργοποιούνται από και ενάντια στην κρίση και την κατάσταση που βιώνουμε είναι, πραγματικά, να βαράς το κεφάλι σου στον τοίχο.

Η Μαργκερίτ Γιουσενάρ, στην Άβυσσο, μας χαρίζει ορισμένες πολύ γλαφυρές σελίδες που αποτυπώνουν αυτό επακριβώς τούτο το εκρηκτικά σουρεαλιστικό μείγμα αμάθειας & απελπισίας, που βυθίζει την ανθρώπινη ζωή στο παράταιρο και το ασυνάρτητο. Το οποίο, βέβαια, υπό κατάλληλες συνθήκες και περιστάσεις (και λίγο τύχη ή μάλλον ατυχία) μπορεί να αποτελέσει την πρώτη ύλη ενός σφριγηλού ολοκληρωτισμού. Αυτή είναι η καταδίκη των δούλων μιας αποικίας -να υψώνονται άνω τους οι επικυρίαρχοι, εμφανιζόμενοι ως αποκλεστικοί κτήτορες της λογικής.

Φτάνει πια.

Posted in Φωτογραφίες εποχής | Σχολιάστε

Θερινό Παλάτι (2006) [σκοτεινό κείμενο]

Έμαθα για την ταινία του Λου Γε, από την μετάφραση μιας συνέντευξης του Χούι Βανγκ (εδώ). Την ίδια μέρα, έκατσα και την είδα στο youtube καθώς η ταινία είναι απαγορευμένη στην Κίνα, έχει κατέβει από όλα τα κατεβαστήρια (τόρεντ και ραπιντσέιροειδη), και γενικά… μην την είδατε.

Είναι μεγάλη ιστορία να εξηγήσει κανείς το υπόβαθρο αυτής της ταινίας. Και βέβαια, επειδή η ταινία είναι «κινέζικη», δηλαδή εξαιρετικά απλή και ταυτόχρονα τόσο εγκεφαλική, απίστευτα συμπυκνωμένη και ταυτόχρονα τόσο ‘ρεαλιστική’, είναι εξαιρετικά δύσκολο κανείς το να την αναλύσει. Ίσως, αν λειτουργούσαν τα ιδεογράμματα στην δική μας την σκέψη, να ‘ταν πιο εύκολο να την καταλάβουμε.

Η ταινία, τελοσπάντων, μιλάει για την γενιά που εξεγέρθηκε στην Τιεν Αν Μεν. Μέσα από επάλληλες ερωτικές ιστορίες, ανθρώπων που συμμετείχαν με τον τρόπο τους μέσα σε αυτήν. Κι ύστερα, σε μεταφέρει στο πως αυτή η γενιά εξώκειλε, και το πως οι προσωπικές ιστορίες των ηρώων ναυάγησαν,και βυθίστηκαν από τα βαρίδια του συλλογικού ανεκπλήρωτου εκείνης της γενιάς: «Δώστε λουλούδια στους επαναστάτες που απέτυχαν»; Και ναι, και όχι.

Έχουμε συνηθίσει υπερβολικά στις αντίστοιχες δυτικές κινηματογραφικές αφηγήσεις των «μικρών» και «μεγάλων» ιστοριών που μιλούν για την επαναστατική άμποτη μιας γενιάς. Όλες, σχεδόν ανεξαιρέτως υπήρξαν ‘λίγες’ και ‘μικρές’ σε σχέση με τις πραγματικές εμπειρίες. Σα να απέτυχαν να τις καταγράψουν ολοσχερώς –και για να το εξηγήσουμε αυτό θα πρέπει να καταφύγουμε και πάλι στην ‘μεγάλη εικόνα’. Αν συνέβη αυτό στην συντριπτική τους πλειοψηφία, για τούτο φταίει το γεγονός ότι αυτές οι ταινίες γυρίστηκαν από την σκοπιά μιας ενσωματωμένης ματιάς, η οποία στην καλύτερη περίπτωση εκπληρώνει με την εξιστόρησή της, τις ενοχές της. Οπότε, συνήθως, κάπου μέσα στην αφήγηση εμφιλοχωρεί η προσωπική ματιά του παρατηρητή, που όσο κι αν δεν το θέλει δεν παύει να κρίνει τα εξιστορούμενα. Παίρνει έτσι ‘κάποια απόσταση από το δράμα’ της ήττας –και αυτό είναι που συνήθως φαίνεται στο τελικό αποτέλεσμα, ως ξένο φτιασίδι, ως μουτζούρα στο συνολικό κάδρο: Ψιλά γράμματα. Πολλοί θα το δούν… λίγοι θα το καταλάβουν…

Τέλοσπάντων…

 Η ταινία είναι ‘κινέζικη’. Αν την δεί κανείς με τα δυτικά μάτια, δεν θάβρει ούτε ωραιοποίηση, ούτε δαιμονοποίηση. Δεν θάβρει τίποτα. Θα κυλήσει ευχάριστα, συγκινητικά ίσως, σίγουρα θα αφήσει καλές αναμνήσεις. Θα την θυμάσαι και αύριο, που λέει ο λόγος. Για όσους θα την δούν όμως, δίχως την δυτική προκατάληψη, θα θυμηθούν τους στίχους του Σεφέρη: «Εύκολα τρίβεται ο άνθρωπος μες στους πολέμους / ο άνθρωπος είναι μαλακός, ένα δεμάτι χόρτο∙»………………………………………..

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Κώστας Μόντης

Στιγμές

Όχι τους καθρέφτες,
τις φωτογραφίες να κυττάζετε
που δεν εξελίσσονται,
που δεν ενδιαφέρονται τι θα επακολουθήση.

***

Με το παραμικρό άνοιγμα
εισορμά η ανάμνησή σου
έτσι όπως το γατάκι
που καραδοκεί έξω απ’ την κλειστή πόρτα.

***

Μη λέτε εκείνο το «για να μας δοκιμάση ο Θεός»,
«για να δοκιμάση την πίστη μας ο Θεός».
Θεός είναι, ξέρει, δεν χρειάζεται να δοκιμάση.
Κι’ ούτε θάπαιζε ποτέ με τον πόνο μας
για να λύση τις απορίες Του.
Μην Του προσδίδετε τ’ανθρώπινα,
μην Του προσδιδετε τα καθ’ ημάς.

***

Τις νύχτες όταν οι μικρές ασήμαντες έγνοιες
φορέσουν τα ξυλοπόδαρά τους
και βηματίσουν πελώριες απάνω μας…

***

Οχι, δεν ειν’ άχρηστα τ’ άχρηστα όνειρα,
οχι δεν ειν’ περιττά τα περιττά όνειρα.

***

Δηλαδή τί; Πάμε να θέσουμε το Θεό
προ τετελεσμένου γεγονότος;

***

Ξέρουμε πως η ζωή
κλείνει πίσω μας το μάτι,
μη νομίζη πως δεν ξέρουμε.
Και ξέρουμε πως έχει και δίκιο,
μη νομίζη πως δεν ξέρουμε.

***

Αν θες νάρθουν γρήγορα οι μέρες που περιμένεις
μην τις αφήσης ν’ αντιληφθούν ότι τις περιμένεις,
κύτταζε αλλού

***

Αν είπαν την κουβέντα τους τα μάτια
ειν’ εν τάξει.

***

Αφήνετε πάντα ένα χαμόγελο
εκτός των τειχών σας,
αφήνετε πάντα ένα χαμόγελο
για τους περαστικούς.

***

Πρέπει ν’αχω φύγει. Νιώθω τη σιωπή
που επακολουθεί,
νοιώθω τ’αδειο που επακολουθεί
όταν ήταν κάποιος στο δωμάτιο και βγήκε

***

-Είναι ολότελα μάταιοι αυτοί οι αγώνες.
-Το ξέρω. Γι’ αυτό αναμείχθηκα,
γι’ αυτό ακριβώς αναμείχθηκα.

Απόσπασμα από τα ‘τρία γράμματα στη μητέρα’

«Μητέρα θυμᾶσαι τὸν oὐρανὸ
πoύχαμε δεμένo κὸμπo στo μαντήλι;
Μᾶς τoν πῆραν oἱ ταχυδακτυλoυργoί, μητέρα
ἔτσι ὅπως πρὶν τὴν μπάλα μεσ’ ἀπ’ τὸ κoυτί.
Θυμᾶσαι τo ρυάκι πoὔ ‘πλενε τὰ πόδια μας,
θυμᾶσαι τo ρυάκι πoὺ τoῦ πλέναμε τὰ πόδια,
θυμᾶσαι τὶς λευκὲς κραυγὲς στὴ χαράδρα;
Θυμᾶσαι τὶς φλυαρίες πoὺ ράμφιζαv τὴ ρόγα τῆς αὐγῆς,
θυμᾶσαι τoυς ψιθύρoυς πoυ μηχανoρραφoῦσαv τὴv ἄνoιξη,
θυμᾶσαι τὰ περιστέρια πoὔ ‘σκυβαv μεσ’ στov ἤλιo
νά πιoῦv νερὸ στὴ χoύφτα τoυ,
θυμᾶσαι τ’ ὄνειρo πoὺ κυλoῦσε κι ἔφευγε ἀπάνω ἀπ’ τὶς φτερoῦγες τoυς,
θυμᾶσαι τ’ ὄνειρo πoὺ κρεμόταv κάτω ἀπ’ τo λαιμὸ τoυς,
τ’ ὄνειρo πoὺ σκαρφάλωνε τὶς σημαῖες τoυς;
Τώρα ὀξειδώθηκαv ὅλα μέσα μας, μητέρα,
τώρα σκέβρωσαv ὅλα μέσα μας.»

 

Posted in Ποίηση | Σχολιάστε