Να ανοίξουμε μια συζήτηση

Διάβασα, στην Αυγή της Κυριακής, την ανάλυση του Χριστόφορου Βερναρδάκη, ίσως την καλύτερη μετεκλογική ανάλυση της εκλογικής συμπεριφοράς των ψηφοφόρων της 17ης Ιουνίου 2012, με έμφαση στην ερμηνεία των ποιοτικών στοιχείων.

Αυτό που μου προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση, έχει να κάνει με την ‘ταξικότητα’. Ο Βερναρδάκης φτιάχνει ένα σχήμα ταξικής ψήφου, όπου λίγο πολύ μας λέει ότι από τη μία η ΝΔ συσπείρωσε τον αστισμό, και έφτιαξε ένα μπλοκ ψηφοφόρων στο οποίο ηγεμονεύουν οι επιχειρηματίες, οι εισοδηματίες, και γενικά τα υψηλά εισοδήματα, και ακολουθούν οι συνταξιούχοι, οι νοικοκυρές, οι αυτοαπασχολούμενοι αγρότες. Απέναντί τους, υποστηρίζει, έχουμε μια συμμαχία των νεώτερων και πιο παραγωγικών ηλικιών, ένα μπλοκ υπό την ηγεμονία των φθίνοντων μεσοστρωμάτων -και ακολουθεί κομμάτι των λαϊκότερων τάξεων, με τους άνεργους, τους ανειδίκευτους, τους ειδικευμένους εργάτες κ.ο.κ.

Τα ζητήματα που εγείρει μια τέτοια ανάλυση είναι αρκετά. Δίνουν δε αφορμή για έναν δημιουργικό διάλογο που θα διευκολύνει να ξεκαθαρίσουμε την εικόνα μας για την ελληνική κοινωνία, να δούμε και να εκτιμήσουμε τις ιδιαιτερότητές της και τον ρόλο που διαδραματίζουν αυτοί στην διαμόρφωση των συσχετισμών που κατέγραψε η κάλπη.

Αναφέρω επιγραμματικά:

α) Πόσο επηρρεάζει την ταξική διάρθρωση της κοινωνίας, το γεγονός ότι είμαστε μια γερασμένη χώρα, μια χώρα συνταξιούχων; Δηλαδή θα πρέπει να ανοίξει μια συζήτηση για τη βαρύτητα που έχει μέσα στην κοινωνία ο πληθυσμός άνω των 55 ετών, κι επίσης να δούμε πως τοποθετούνται στην κοινωνική διαστρωμάτωση οι συνταξιούχοι. Βεβαίως, δεν πρόκειται για ενιαίο στρώμα. πάντως και αν λάβουμε υπόψη επιπλέον τις μειώσεις στις συντάξεις αλλά και την επιβάρυνση του κόστους ζωής (φάρμακα, κρίση της πρόνοιας, κρίση της ασφάλισης), ένα μεγάλο τους μέρος μπορεί να κατηγοριοποιηθεί στα πιο πληβειακά στρώματα της κοινωνίας.

Έχει πολύ μεγάλη σημασία να καταλήξουμε ως προς αυτά τα ζητήματα. Διότι προφανώς, ο φόβος έχει πολύ ευρύτερη επίδραση και λειτουργία σε μια γερασμένη κοινωνία, όπου οι συνταξιούχοι έχουν ιδιαίτερο βάρος, και διαφορετική σε μια κοινωνία με μικρότερο δημογραφικό πρόβλημα.

Αυτά τα δεδομένα, δεν μπορεί κανείς να τα προσπεράσει έτσι. Αν, ας πούμε, έχουν όντως τόση βαρύτητα οι συνταξιούχοι, τότε δεν μπορεί κανείς να κερδίσει την ηγεμονία στην ελληνική πολιτική σκηνή δίχως να τους παραμερίσει. Και αν δεν θέλει να τους παραμερίσει, προκειμένου να νικήσει το φόβο, θα πρέπει να έχει σαφέστατες και ξεκάθαρες απαντήσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Τόσο ξεκάθαρες ώστε τουλάχιστον να παρέχουν ένα μίνιμουμ προστασίας απέναντι στην μαύρη τρύπα της ανασφάλειας που απειλεί να τους καταπιεί.

β) Η πόλωση που καταγράφεται είναι μόνιμη ή προσωρινή; Αυτό είναι το μέτρο που καθορίζει αν τα κοινωνικά μπλοκ που συγκροτήθηκαν κατά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου είναι μόνιμα ή προσωρινά και συγκυριακά. Δηλαδή, όταν κάποιος ψηφίζει Νέα Δημοκρατία μόνο και μόνο επειδή τρόμαξε ενώπιον του ενδεχόμενου για μια άμεση έξοδο από το ευρώ, κατά πόσο ο φόβος δηλαδή είναι ικανός συνεκτικός δεσμός ή έστω μια πρώτη ύλη για έναν ικανό συνεκτικό δεσμό που θα παγίωνε σε μπλόκ την ταξική συμμαχία που συσπείρωση η ΝΔ κατά την εκλογική αναμέτρηση. Το αυτό, ισχύει και για το ΣΥΡΙΖΑ. Δηλαδή το κατά πόσο το φλού νέο, ελπιδοφόρο ή έστω το φλού αντιμνημονιακό μπορεί να συγκροτήσει μόνιμες ταξικές συμμαχίες;

γ) Οι πολιτικοί συσχετισμοί διαμορφώνονται σε σταθερό έδαφος. Δηλαδή πρέπει να υπάρχει ένα σημείο αναφοράς, για να οργανωθούν τα πολιτικά σχέδια. Εδώ τα πάντα είναι ρευστά. Δηλαδή, πώς ας πούμε μπορεί να οργανωθεί μια μετα-μεταπολιτευτική κεντροαριστερά; Με τί ως επίδικο; Ας πούμε, με μια ημιμνημονιακή τοποθέτηση παραμονής της Ελλάδας στην ευρωζώνη και αντιμετώπιση της κρίσης με ανάπτυξη; Την ευρωζώνη την ρωτήσαμε; Υπάρχει δηλαδή έλλειμμα σταθερότητας, εκκρεμούν εξελίξεις ώστε να σταθεροποιηθεί η τροχιά της χώρας και να ξέρουμε ποιά είναι ως χώρα η γκάμα των επιλογών μας. Μόλις γίνει ξεκάθαρο το τι θ’ απογίνει η Ελλάδα σε σχέση με την ΕΕ, τότε θα ξεκαθαρίσουν και οι ηγεμονικοί πόλοι. Δηλαδή τότε θα μπορεί να αναδειχθεί από τη μία ή την άλλη την πλευρά ένα ξεκάθαρο πρόγραμμα εθνικής και κοινωνικής στρατηγικής.

Μέχρι τότε, μάλλον θα βρισκόμαστε στο στάδιο της αποδρομής. Δηλαδή η τράπουλα θα ανακατεύεται και θα έχουμε διάφορα εγχειρήματα ανασυγκρότησης, αμφίβολης όμως προοπτικής, εν μέσω μιας διαρκούς διαπραγμάτευσης, που θα επαναλαμβάνεται κάθε μέρα για το τι θα γίνει αύριο. Ωστόσο, το σημείο που το δράμα της Ελλάδας θα λυθεί, πλησιάζει, μαζί με μια σταθερότερη ετυμηγορία των δανειστών μας, για το μέλλον της χώρας.

ε) Τι συμβαίνει με τα ‘παραγωγικά στρώματα’ σε μια παρασιτική κοινωνία. Πώς ο παρασιτισμός μεταλάσσει τις πολιτικές τους στάσεις και συμπεριφορές;  Μπορούν παρασιτικά στρώματα ν’ αποκτήσουν ηγεμονία σε μια κοινωνία στην οποία ο παρασιτισμός καταρρέει και δεν έχει αύριο;

Συνοψίζοντας. Τα ερωτήματα που τίθονται είναι τα εξής:

Πρώτον, τι γίνεται στην Ελλάδα με τους ηλικιωμένους και τους συνταξιούχους. Πώς επηρρεάζουν το πολιτικό παιχνίδι.

Δεύτερον, να ξεκαθαρίσουμε την υφή της συγκυρίας. Είναι μεταβατική ή όχι; Μπορεί να συγκροτηθεί μόνιμο ταξικό-πολιτικό μπλόκ σε μεσοβασίλεια και περιόδους μεταβάσεων;

Τρίτον, πώς επιδρά ο παρασιτισμός στην πολιτική συμπεριφορά των παρασιτικών τάξεων;

Advertisements

Ένας διαδικτυακός διάλογος

Απαντώντας στον Αχινό:

επειδή καμία φορά τα μοντερέισον αυτονομούνται και σκηνοθετούν παρεξηγήσεις, κι επειδή προσπαθώ να ποστάρω σχόλιο στο ιστολόγιο του Αχινού από το πρωΐ αλλά ο δαίμον του διαδικτύου αρνείται, παραθέτω εδώ την απάντησή μου. Το κείμενο στο οποίο απαντώ θα το βρείτε εδώ:

α) Δεν μπορεί να υπάρξει ‘συνέχιση της μνημονιακής πολιτικής’, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.

Οι λόγοι είναι δύο. Το ‘γερμανικό μοντέλο’ απονομιμοποιείται πανευρωπαϊκά, δες τι κάνει η Ιρλανδία, μετά τα ισπανικά -δες και τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει το ευρωπαϊκό κατεστημένο την Ισπανία.

Δεύτερον, οι πολιτικές του μνημονίου πέραν όλων των άλλων είναι ανεδαφικές για την Ελλάδα, με τον ίδιο τρόπο που είναι ανεδαφικές και οι… αναδιανεμητικές πολιτικές. Ο λόγος είναι ο… παρασιτισμός! Δηλαδή, η λογική της κάμψης του εργατικού κόστους και της συμπίεσης των εισοδημάτων, ώστε να υπάρξει χώρος για επενδύσεις (κλασική νεοφιλελεύθερη θεραπεία-σοκ) θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταθεροποίηση της οικονομίας, εφόσον η χώρα είχε πραγματική παραγωγική βάση. Το να το εφαρμόζεις αυτό το πράγμα σ’ ένα μοντέλο που στηρίζεται στις εισαγωγές και την κατανάλωση είναι σα να του κόβεις την ανάσα. Το οδηγείς μαθηματικά σε ασφυξία.

Τι εννοώ; Ότι το μνημόνιο επιβλήθηκε στην Ελλάδα για πολιτικούς λόγους, απ’ έξω, και δεν έχει ισχυρή ‘ταξική βάση’ στο εσωτερικό. Εξ ου και το περίφημο 80-85%-10-15%, δηλαδή η αναλογία μεταξύ αντιμνημονιακών και μνημονιακών.

Υπ αυτή την έννοια, και στην περίπτωση που βγούν οι ‘μνημονιακές δυνάμεις’ το πιο πιθανόν είναι να κινηθούμε στην γραμμή μιας ‘επαναδιαπραγμάτευσης’, ενώ ακόμα και από τους ξένους προτείνεται ένα σχήμα συγκυβέρνησης με πρωθυπουργό άλλον πέρα από τον Αντωνάκη ή τον Βενιζέλο (υποννοείται ο Κουβέλης, δες http://tvxs.gr/news/ellada/pieseis-se-samara-na-paraxorisei-tin-ypopsifiotita-gia-prothypoyrgia)

Τα όρια της αναδιαπραγμάτευσης θα τα θέσει η αντιπολίτευση. Όχι το ΚΚΕ ή οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, η Ανταρσύα ή οι αναρχικοί, αλλά το αυτόνομο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα που διαπερνάει όλα τα κόμματα και όλες τις τοποθετήσεις (και τον ΣΥΡΙΖΑ).

Υπ’ αυτή την έννοια, η άποψή σου, που καταλήγει στην επιβεβαίωση του γνωστού διλήμματος, ΣΥΡΙΖΑ ή μνημόνιο, πιστεύω ότι είναι λάθος.

****************************
β) Δεν είναι ‘το ίδιο’ η κρίση της Ελλάδας, η κρίση της Ισπανίας ή της Ιταλίας.

Πρώτον, σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα των άλλων χωρών προέκυψε αντίστροφα. Δηλαδή, μεγάλος ιδιωτικός δανεισμός, που απείλησε την σταθερότητα των τραπεζών, και τέθηκε το ζήτημα της κρατικής χρηματοδότησής του (δηλαδή της κοινωνικοποίησης του ιδιωτικού χρέους) –κι έτσι προέκυψε δημοσιονομικό πρόβλημα. Κοινώς, τα κράτη ανέλαβαν να καλύψουν τις τρύπες που προκάλεσε το ίδιο το τοξικό χρηματοπιστωτικό παιχνίδι.

Στην Ελλάδα, έγινε το αντίστροφο. Υπήρχε εξ αρχής δημόσιος δανεισμός, και πολύ μικρότερος ιδιωτικός. Οι τράπεζες οι ελληνικές είχαν χαμηλή έκθεση στα τοξικά ομόλογα του παγκόσμιου παιχνιδιού, αλλά υψηλή έκθεση στα ελληνικά κρατικά τοξικά ομόλογα. Η κρίση ήταν κρίση του ελληνικού κράτους, εξάντληση ενός μοντέλου που στηριζόταν αποφασιστικά στον εξωτερικό δανεισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι το χρέος συσσώρευε στο εσωτερικό του, πολιτικές επιλογές του παρελθόντος που έχτισαν τούτη την κατάσταση μεθοδικά από το 1981 και έπειτα (Τσοβόλα δώστα όλα, Ολυμπιάδα, λεφτά υπάρχουν).

Δεύτερον, η παραγωγική ανασυγκρότηση ξεκινάει ήδη, από τους 1.000.000 Έλληνες που έχουν κάνει την μεγάλη έξοδο προς την ελληνική περιφέρεια, και αγωνίζονται έμπρακτα να μετασχηματίσουν το μοντέλο. Είναι μια κίνηση αναγέννησης -τη μόνη που μπορεί να ελπίζει κανείς. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι στις περιοχές που υποδέχθηκαν αυτή την κίνηση σε μεγαλύτερο βαθμό, η κρίση δεν έχει χτυπήσει τόσο πολύ…

=============================

Τρίτον, τα στοιχεία που παραθέτεις σε σχέση με τις ΗΠΑ, είναι ορθά, αλλά αφορούν την ‘ευτυχή φάση’ της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή τη φάση όπου οι ΗΠΑ μπορούσαν ακόμα να στηρίζονται στις χρηματο-οικονομικές δραστηριότητες, στην στρατιωτική τους πρωτοκαθεδρία, και στο τεχνολογικό προβάδισμα ώστε να κυριαρχούν και να αντλούν τα κεφάλαια που είναι απαραίτητα για την εισαγωγή των φθηνών καταλανωτικών προϊόντων.

Ήταν ένας καταμερισμός, ο οποίος σταδιακά τέθηκε σε κρίση κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 2000, και εξαντλήθηκε κατά την κρίση του 2007-2008. Πρώτη συνέπεια της κρίσης, υπήρξε ένας βαθμός αποπαγκοσμιοποίησης, δηλαδή η εκκίνηση αντίστροφων διαδικασιών, ενδυνάμωσης των εθνικών οικονομιών, και επιστροφή σε μια τάση ‘εθνικής καθετοποίησης’ αν θέλεις.

Υπάρχει επίσημος όρος ‘έπαναβιομηχανοποίηση των ΗΠΑ’, ένα φαινόμενο που ξεκινάει το 2009 και που σήμερα θέτει ζητήματα ακόμα και στην ευρωζώνη (δες: http://www.ftseglobalmarkets.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=3333:us-industrialisation-poses-challenge-for-eurozone)

========================

Τέταρτον. Στα πλαίσια του διπολισμού έχει επανέλθει δυστυχώς μια ιδεολογική μονολιθικότητα, γεγονός που αποτελεί σαφέστατα οπισθοδρόμηση σε σχέση με το κλίμα και τις λογικές που κατέκτησε το κίνημα των πλατειών.

Η δική μας άποψη, βλέπει την ‘αντιπολίτευση’ όχι ως μονόπλευρη υποστήριξη κάποιου αντιπολιτευτικού πόλου, αλλά ως κοινή συνισταμένη όλων των αξιόπιστων αντιπολιτευτικών πόλων. Υπ’ αυτή την έννοια, και παρά το γεγονός ότι τα κόμματα που αναλαμβάνουν να εκφράσουν αυτήν την αντιστασιακή διάθεση δεν συνομιλούν μεταξύ τους, αύριο στο δρόμο θα υπάρχει μια ενωμένη αντιστασιακή κίνηση, που θα συγκροτείται από έναν αστερισμό ιδεολογικών τοποθετήσεων και πολιτικών επιλογών, που ξεκινάει από τους Ανεξάρτητους Έλληνες, περνάει από το ΚΚΕ, την άκρα αριστερά, αλλά και αγγίζει ακόμα και τη ΔΗΜΑΡ ή είναι τα γνωστά φοβισμένα στρώματα που στηρίζουν την Νέα Δημοκρατία.

Η πολιτική πόλωση που υφίσταται σήμερα δεν μπορεί να εκφράζει ή να αντικατοπτρίσει το αντιστασιακό δυναμικό που υπάρχει σήμερα στην ελληνική κοινωνία.

Και δεν υπάρχει από εμάς καμία διάθεση να στηρίξουμε μονόπλευρα κάποιον από τους υπάρχοντες αντιστασιακούς πόλους (ΚΚΕ-Άκρα Αριστερά-Ανεξάρτητοι Έλληνες).

============================

Πέμπτον και τελευταίο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει αντιληφθεί ότι ο εχθρός δεν είναι το Μνημόνιο, αλλά η χρεοκοπία στην οποία μας οδήγησε το μνημόνιο. Και ναι, το βαρέλι έχει διπλό πάτο. Δηλαδή, είναι άλλο ξαφνικά να σου κόψουν ένα 30% από το μισθό, και άλλο να καταντήσεις σε μια κατάσταση όπου τα ράφια θα είναι άδεια, θα έχεις μπλακάουτ, και έξω από την πόρτα σου θα εξελίσσεται ένας πόλεμος φτωχών εναντίον φτωχών.

Εδώ κινδυνεύουμε να φτάσουμε σήμερα. Ας παραθέσω μερικές πηγές:

http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2012/06/1_11.html?utm_source=feedburner&utm_medium=twitter&utm_campaign=Feed:+InfognomonPolitics+%28InfognomonPolitics%29#.T9WUT8Xm7cs

http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2012/06/blog-post_1061.html?utm_source=feedburner&utm_medium=twitter&utm_campaign=Feed:+InfognomonPolitics+%28InfognomonPolitics%29#.T9WZhcXm7cs

http://www.skai.gr/news/finance/article/205182/mia-anasa-prin-apo-to-krah-i-ellada-/

Απέναντι σ’ αυτήν την κατάσταση, ο ΣΥΡΙΖΑ πετάει αετό και υπόσχεται αύξηση των βασικών μισθών, επέκταση του δημόσιου τομέα κλπ. Κι αυτά μέσα στην κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στην οποία βρισκόμαστε σήμερα.

Είναι σαφώς πολιτικάντικες αστειότητες, εντελώς ανίκανες να ανακόψουν τις θανάσιμες συνέπειες του μνημονίου. Αν κατισχύσουν στις εκλογές, το μόνο που θα καταφέρουν είναι να ολοκληρώσουν την πορεία προς την χρεοκοπία. Μην ξεχνάμε ότι τα πράγματα ποτέ δεν εξελίσσονται ευθύγραμμα στη ζωή. Είναι σαφές ότι την χρεοκοπία την προκάλεσε το μνημόνιο, ωστόσο τώρα αξιώνει να την ολοκληρώσει μια δύναμη που εμφανίζεται ως ‘αντιμνημονιακή’.

Δεύτερον, αυτά που λέει ο ΣΥΡΙΖΑ για τα εθνικά και το μεταναστευτικό, απειλούν να φέρουν πάνω από το κεφάλι μας νέα μνημόνια, στη Θράκη, στο Αιγαίο, στο κέντρο των μεγάλων πόλεων. Δηλαδή να ΠΡΟΣΘΕΣΟΥΝ στο οικονομικό αδιέξοδο που αντιμετωπίζει σήμερα ο ελληνικός λαός, ένα εξίσου αμείλικτο ΕΘΝΙΚΟ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ αδιέξοδο.

ΘΑ πρέπει να διαχωρίσουμε λίγο τα πολιτικά καθήκοντα και τα στάδια που πρέπει να ακολουθήσουμε. Το ‘αντιμνημονιακό’ είναι ένα από τα στάδια, ενός αγώνα λαϊκού-εθνικοαπελευθερωτικού. Θα πρέπει να το προσδιορίσουμε μ’ έναν τρόπο που δεν απειλεί να υπομονεύσει αποφασιστικά την πορεία του αγώνα μας. ο ΣΥΡΙΖΑ απειλεί να κάνει αυτό ακριβώς. Να παίξει τυχοδιωκτικά, και να οδηγήσει σε μια πρόωρη οδυνηρή ήττα. Υπ’ αυτή την έννοια έχει υποστεί ανελέητη κριτική από εμάς.