Μια προφητεία και μια πρόβλεψη

Ο Μοχάντας Γκάντι, είχε πεί το 1928: «Ο οικονομικός ιμπεριαλισμός ενός και μοναδικού μικρού νησιού [της Αγγλίας] έχει αλυσοδέσει ολόκληρο τον πλανήτη. Εάν ένα ολόκληρο έθνος 300 εκατομμυρίων [ο τότε πληθυσμός της Ινδίας] εφάρμοζε μια αντίστοιχη οικονομική πολιτική εκμετάλλευσης, θα αποψίλωνε τον πλανήτη σαν ακρίδα»  [Από Τζιοβάννι Αρίγκι, Το τέλους του μακρού 20ού αιώνα]

Από τότε, καπιταλιστές αναπτυξιακοί και μαρξιστές υποαναπτυξιακοί πήραν άλλους θεωρητικούς και πολιτικούς δρόμους. Η συζήτηση μετατοπίστηκε από την δυνατότητα της ανάπτυξης, στους δρόμους προς την ανάπτυξη, και εκεί τέθηκε επί τάπητος το ζήτημα της παγκόσμιας ανισορροπίας που γεννά και αναπαράγει το σύστημα της παγκόσμιας ελεύθερης αγοράς.

Ο Γκάντι μιλούσε για κάτι διαφορετικό: Για τα εκ των πραγμάτων όρια που θέτει η ίδια η φύση ενός κοινωνικού και οικονομικού συστήματος στον εαυτό του: Αυτό που μας λέει ο Γκάντι είναι ότι η μεγάλη εποποιΐα της καπιταλιστικής ανάπτυξης έγινε εφικτή, επειδή ακριβώς αφορούσε στην απόλυτη μειοψηφία του πλανήτη –ειδάλλως θα προκαλούσε τέτοιες κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανατροπές που θα οδηγούσε σε κατάρρευση το ανθρώπινο πλανητικό σύστημα. Και τούτο γιατί είναι υπερβολικά ενεργοβόρο, τρομερά ανθρωποβόρο και διαλύει τα κοινωνικά και τα φυσικά οικοσυστήματα.

Κλασσικές φιλολογίες των αποαναπτυξιακών, θα πείτε… Ίσως. Ωστόσο σήμερα έπεσα μπροστά σ’ αυτό το γράφημα, το οποίο βρέθηκε τυχαία σ’ ένα ιστολόγιο τεχνοκρατών:

Το γράφημα δείχνει τον χώρο που θα καταλάβουν οι μεσαίες τάξεις των ανερχόμενων οικονομικά χωρών της ανατολικής Ασίας, και την συνακόλουθη ‘πίεση’ που θα δοκιμάσουν οι αντίστοιχες τάξεις στην Δύση και τις ΗΠΑ. Για να δούμε, τώρα, κι επειδή ο καπιταλισμός είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα ένα ζήτημα ποσοστικού πλεονεκτήματος, τι θα λένε οι ούλτρα καπιταλιστές της Δύσης, τώρα που στο κλάμπ πλάκωσαν οι πολυπληθείς της Ανατολής; Σαφέστατα, και υπό αυτές τις συνθήκες,  αυτό που ο Χόμπσμπαουμ απεκάλεσε ‘θεολογία της ελεύθερης αγοράς’ σύντομα θα είναι ένα ξεπερασμένο δόγμα του παρελθόντος. Άγνωστο είναι με τι θα αντικατασταθεί, τουλάχιστον στον κύκλο των αρχουσών τάξεων της Ευρώπης και των ΗΠΑ -ίσως με αντιδραστικές εκδοχές Δύσης-Φρούριο, τις οποίες πρώτοι εμείς πληρώνουμε εδώ. Εν πάσει περιπτώσει… Όλα αυτά θα μας απασχολήσουν εκτενέστερα σε επόμενες δημοσιεύσεις…

Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουμε ότι, προκειμένου να ολοκληρωθεί η εικόνα του μέλλοντος που διαμορφώνουν οι παρούσες πλανητικές δυναμικές, θα χρειαζόμασταν κι ένα ακόμη γράφημα: Ένα που να δείχνει πόσους πλανήτες χρειάζονται σε φυσικούς πόρους αυτές οι μεσαίες τάξεις προκειμένου να ζήσουν όπως ζούσαν μέχρι σήμερα οι δυτικές. Προφανώς, με την παρούσα οικολογική ισορροπία, κάτι τέτοιο είναι αδύνατον, γεγονός που σημαίνει  ότι ήδη βρισκόμαστε στις απαρχές μιας βαθιάς περιβαλλοντικής κρίσης, που θα κρίνει τον τρόπο ζωής των κοινωνιών του 210υ αιώνα…

 

Υ.Γ. Το γράφημα επίσης καταγράφει το βαθύτερο αίτιο του γερμανικού blitzkrieg εναντίον των μεσαίων εισοδημάτων που βιώνει αυτήν την εποχή όλη η Ευρώπη.

Advertisements

Η πραγματική τιμή της βενζίνης

«…Η αδυναμία της αγοράς να απεικονίσα τα συνολικά κοστολόγια είναι ολοφάνερη στο θέμα της βενζίνης. Η πιο λεπτομερής ανάλυση που διαθέτουμε για τις έμμεσες δαπάνες της βενζίνης έγινε από το Διεθνές Κέντρο Τεχνολογικής Αξιολόγησης. Αν δει κανείς τις πολλές έμμεσες δαπάνες για την κοινωνία -μεταξύ των οποίων η κλιματική αλλαγή, οι φοροαπαλλαγές στις βιομηχανίες πετρελαίου, η στρατιωτική προστασία των αποθεμάτων πετρελαίου, οι επιδοτήσεις στις βιομηχανέίες πετρελαίου, οι πετρελαιοκηλίδες και η θεραπεία αναπνευστικών ασθενειών που έχουν σχέση με τις αναθυμιάσεις των αυτοκινήτων -το σύνολό τους φτάνει περίπου στα 2.5 ευρώ/λίτρο. Αν αυτό το εξτερικό κόστος προστεθεί στην τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ, που είναι περίπου 0.8 ευρώ/λίτρο, τότε η βενζίνη θα κόστιζε 3.1 ευρώ/λίτρο. Αυτά είναι τα πραγματικά κοστολόγια. Κάποιος τα επωμίζεται. Αν όχι εμείς, τότε τα παιδιά μας…»

Λέστερ Μπράουν: Ο πλανήτης στα όριά του, εκδόσεις Χρονικό, σελ.211.

Σχόλιο: Το βιβλίο του Λ. Μπράουν, για την επερχόμενη οικολογική κρίση συστήνεται ανεπιφύλακτα. Ο Μπράουν υποστηρίζει ότι σε μερικά χρόνια θα βιώσουμε έναν «συντονισμό» των κοινωνικών, οικονομικών και οικολογικών κρίσεων, που θα γονατίσει το ήδη ασθμαίνον παγκόσμιο καπιταλιστικό μοντέλο… Και δεν είναι κανένας ριζοσπάστης ο κύριος, μάλλον προς τον ‘πράσινο καπιταλισμό’ ρέπει…

Το βιβλίο είναι εξαιρετικό. Διαβάζοντάς το, καταλαβαίνει κανείς, ότι το καπιταλιστικό μοντέλο ήταν βιώσιμο, επειδή διαμορφώθηκε και εξελίχθηκε σ’ ένα μικρό μέρος του πλανήτη. Σε παγκόσμια κλίμακα είναι τελειωμένο, και απειλεί να πάρει μαζί του την ανθρωπότητα και τα οικοσυστήματα. Να το ‘χουμε στο νού μας όταν επικαλούμαστε κάποιον ‘ρεαλισμός’, ότι αυτός αποδεικνύει καταφανώς το δυστοπικό του μοντέλου που κυριαρχεί σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο…